scolioscreen.nl

Inleiding

De afdeling orthopedie van het Maastricht UMC+ onderzoekt samen met de GGD Zuid-Limburg, GGD Brabant-Zuidoost, GGD Limburg-Noord en 7 regionale ziekenhuizen of zij scoliose (kromme rug) bij kinderen eerder kan ontdekken. Dit onderzoek heet ScolioScreen. Scoliose is een verkromming van de rug die ontstaat tijdens de groei. Ongeveer 3 van de 100 kinderen in Nederland hebben scoliose. Bij sommige kinderen wordt de kromming snel erger. Dan kunnen kinderen pijn of problemen met ademhalen krijgen.

Vroeger werden alle kinderen in Nederland nagekeken op scoliose tijdens gezondheidsonderzoeken van de jeugdgezondheidszorg (van de GGD). Nu gebeurt screening alleen als scoliose in de familie voorkomt of helemaal niet. Toch komen kinderen nu met forse vergroeiingen van de rug naar de dokter, omdat de verkromming pas laat gezien wordt. Hierdoor zijn soms ingrijpende operaties nodig, die misschien niet nodig waren geweest als het eerder ontdekt was. Inmiddels weten we dat vroege behandeling van scoliose met oefentherapie en/of een brace (korset) een operatie kan voorkomen. Daarom willen met dit onderzoek kijken of het helpt om alle kinderen op school vroegtijdig te screenen. We hopen dan de scoliose eerder te kunnen ontdekken en behandelen, zodat een operatie op latere leeftijd niet nodig is. Meer informatie over wat het onderzoek precies inhoudt is hier te vinden.

Om dit onderzoek goed te kunnen uitvoeren, verwerken wij persoonsgegevens van kinderen die worden gescreend op scoliose. In deze privacyverklaring leggen wij uit welke gegevens wij verzamelen, waarom wij dat doen, hoe wij daarmee omgaan en welke rechten ouder(s) en kinderen hebben.

Wie is verantwoordelijk voor het uitvoeren van het onderzoek?

Het Maastricht UMC+ is verantwoordelijk voor het uitvoeren van dit onderzoek. Zij doet dit samen met de GGD Zuid-Limburg, GGD Brabant-Zuidoost, GGD Limburg-Noord en 7 regionale ziekenhuizen.

Wat houdt het ScolioScreen-onderzoek in en welke gegevens worden hiervoor gebruikt?

Buktest op school
Het ScolioScreen-onderzoek begint met een buktest op school. Om te weten of scoliose screening van alle kinderen helpt bij het eerder opsporen van scoliose, wordt er bij de helft van alle basisscholen en middelbare scholen in Limburg en de regio Brabant-Zuidoost een buktest uitgevoerd. Meer informatie over wat de buktest is, kun je vinden op de website van het ScolioScreen-onderzoek. Deze buktest vindt plaats bij alle kinderen van 10 tot 14 jaar die ook een gezondheidsonderzoek krijgen van de GGD (meisjes uit groep 7 van de basisschool en jongens én meisjes uit klas 1 of 2 van de middelbare school). Uitnodiging en deelname aan de scoliose screening vindt plaats conform het reguliere proces voor de preventieve gezondheidsonderzoeken van de GGD. Meer informatie over het ScolioScreen-onderzoek en de preventieve gezondheidsonderzoeken bij de GGD’en kun je vinden op:

Met de resultaten uit de buktest wordt onderzocht of vroegtijdige scoliose screening op school helpt bij het eerder ontdekken en behandelen van scoliose. Om dit te kunnen onderzoeken, worden de volgende persoonsgegevens uit de buktekst gebruikt.

  1. Anonieme gegevens van alle kinderen. We verzamelen anonieme gegevens per klas die op geen enkele wijze terug te herleiden zijn naar individuele kinderen. Anonieme gegevens wil zeggen dat wij individuele kinderen niet kunnen identificeren op basis van de verwerkte gegevens.

    De volgende gegevens worden verwerkt van gescreende kinderen:
  2. Leeftijd (in jaren)
  3. Geslacht
  4. Naam van de school
  5. Resultaat van de buktest (wel/geen aanwijzing voor een verhoogd risico op scoliose/nevenbevindingen)

Van de kinderen die niet worden gescreend, worden alleen onderstaande anonieme gegevens verwerkt. Deze gegevens zijn nodig voor de juiste verwerking en interpretatie van de resultaten uit het ScolioScreen-onderzoek. En, voor een mogelijke (her)implementatie van deze screening in de jeugdgezondheidszorg.

  • Reden niet gescreend (bezwaar of om andere reden afwezig)
  • Vooraf bezwaar gemaakt (ouders) of tijdens de screening bezwaar gemaakt (kind)
  • Naam van de school
     
  • Persoonsgegevens van kinderen met een hoger risico op een verkromming van de rug. Van kinderen waarbij een hoger risico op scoliose tijdens de buktest wordt geconstateerd, worden tijdelijk ook nog andere gegevens opgeslagen. Het betreft de volgende gegevens:
  • Naam
  • Geboortedatum
  • Geslacht
  • Naam van de school
  • Resultaat van de buktest (positieve screening, het aantal graden, gibbus (bochel) ja/nee en lokalisatie)

De naam en geboortedatum worden tijdelijk opgeslagen. Dit doen we om aan het eind van het onderzoek te kunnen zien of geopereerde kinderen gescreend zijn tijdens de buktest op school of niet. Dit is nodig om te beoordelen of vroeg screenen werkt om een operatie te voorkomen. Deze gegevens met de naam en geboortedatum van het kind slaan we veilig op in een onderzoeksdatabase van het Maastricht UMC+. Zodra bekend is dat een kind een operatie heeft gehad, worden de naam en geboortedatum verwijderd. De informatie is daarna niet meer te herleiden naar het individuele kind.

Vervolgonderzoek bij de afdeling orthopedie MUMC+
Wanneer er tijdens de buktekst op school een hoger risico op een verkromming van de rug wordt geconstateerd, krijgen ouder(s) en kind van de GGD een verwijsbrief mee voor de orthopeed in het ziekenhuis. Hiermee kunnen zij een afspraak plannen voor vervolgonderzoek bij de orthopeed. Dit is onderdeel van de reguliere orthopedische zorg. Na een bezoek bij de orthopeed krijgen ouder(s) en kind een vragenlijst toegestuurd met de vraag of zij mee willen doen aan het ScolioScreen-vervolgonderzoek. Als zij toestemming geven voor deelname aan het ScolioScreen-onderzoek, ontvangen zij daarna halfjaarlijks een vragenlijst om in te vullen en wordt er met toestemming van ouder(s) en kind medische informatie over de behandeling van scoliose uit het medisch dossier in het ziekenhuis gebruikt. Dit betreft o.a. de volgende gegevens: algemene gegevens (leeftijd, geslacht), scoliose hoek, behandeling met een brace/oefentherapie en/of operatie, impact van scoliose (zorg) op het dagelijks leven (pijn, gezondheid, beperkingen in dagelijks leven, en aantal (medische) afspraken).

Doeleinden van de gegevensverwerking

De persoonsgegevens die voor het ScolioScreen-onderzoek worden verzameld, worden gebruikt om te onderzoeken of het vroegtijdig screenen op scoliose op school bijdraagt aan het eerder ontdekken en behandelen van scoliose. Om zo operaties bij latere ontdekking van scoliose te kunnen voorkomen.

De anonieme gegevens worden gebruikt om te onderzoeken bij welke doelgroep en leeftijdsgroep de screening effectief is. Door deze gegevens te verzamelen kunnen we onderzoeken of vroegtijdige scoliose screening op school effectief is bij alle leerlingen of alleen bij leerlingen waar scoliose in de familie voorkomt. De gegevens van kinderen met een hoger risico op een verkromming van de rug worden verzameld om te beoordelen of vroeg screenen werkt om een operatie te voorkomen. De antwoorden uit de vragenlijsten en de informatie uit het medisch dossier van het ziekenhuis worden ook gebruikt om te beoordelen of vroeg screenen werkt om een operatie te voorkomen . En om de maatschappelijke impact van scoliose(screening) te beoordelen en de zorg voor kinderen met scoliose te verbeteren.

Er worden door de GGD en bij eventuele vervolgbehandeling in het ziekenhuis door de orthopeed medische gegevens geregistreerd van gescreende kinderen waarbij een hoger risico op een verkromming wordt geconstateerd. Deze gegevens worden geregistreerd in het GGD-dossier en het medisch dossier van het ziekenhuis. Het verzamelen van deze gegevens valt binnen het reguliere zorgproces.

Op grond waarvan verwerken wij persoonsgegevens (wettelijke grondslag)?

  • Wanneer er tijdens de buktest een hoger risico op een verkromming wordt geconstateerd, dan worden er bepaalde gegevens verwerkt voor het uitvoeren van de behandelrelatie met het kind. Hiervoor worden bepaalde gegevens in het GGD-dossier vastgelegd, zodat ouder(s) en kind een verwijzing naar een orthopeed in het ziekenhuis kunnen ontvangen van de GGD. Hiermee kunnen zij een afspraak maken voor een vervolgbehandeling in het ziekenhuis. Er wordt dan orthopedische zorg in het ziekenhuis opgestart. Dit valt binnen het reguliere zorgproces.
  • Voor het invullen van de vragenlijsten en voor het verzamelen van informatie uit het medisch dossier over de scoliose behandeling in het ziekenhuis wordt expliciet toestemming gevraagd aan ouder(s) en kind. Alleen wanneer uitdrukkelijk toestemming wordt gegeven, worden deze gegevens gebruikt voor het ScolioScreen-onderzoek.
  • Anonieme gegevens mogen wij op grond van de wet gebruiken voor onderzoek, zo lang wij voldoende maatregelen treffen om de gegevens veilig te verzamelen. Dit doen wij door zo min mogelijk gegevens te verwerken, zodat de gegevens anoniem blijven en niet meer herleidbaar zijn naar individuele kinderen. De gegevens worden opgeslagen in een beveiligd  studiebeheersysteem en een beveiligde database bij het MUMC+, waar alleen de onderzoekers van het onderzoeksteam toegang toe hebben.

Hoe worden de gegevens beveiligd?

Alle persoonsgegevens worden opgeslagen in een beveiligde omgeving van het Maastricht UMC+. Alleen bevoegde medewerkers van het onderzoeksteam hebben toegang tot de anonieme gegevens. En alleen de hoofdonderzoeker(s) hebben toegang tot de gegevens met naam en geboortedatum van de kinderen die deelnemen aan het ScolioScreen-onderzoek. Zij hebben allemaal een geheimhoudingsplicht. Verder zorgt het MUMC+ ervoor dat de computersystemen goed beveiligd zijn. Het MUMC+ werkt volgens landelijk vastgestelde beveiligingsnormen en zijn hiervoor gecertificeerd. Daarnaast wordt bijgehouden en gecontroleerd welke medewerkers met de persoonsgegevens hebben gewerkt.

Met wie worden de gegevens gedeeld?

De gegevens die worden verwerkt voor het ScolioScreen-onderzoek worden niet gedeeld met anderen buiten het onderzoeksteam (dat bestaat uit vijf tot 10 onderzoekers van de afdeling orthopedie). Zelfs niet met de orthopeed in het ziekenhuis voor de verwijzing. Ouder(s) en kind dienen zelf een afspraak te maken bij de orthopeed en de verwijzing mee te nemen. Anonieme gegevens kunnen wel worden gebruikt voor wetenschappelijke publicaties of rapportages. Deze gegevens zijn nooit te herleiden naar individuele kinderen die meegedaan hebben aan het ScolioScreen-onderzoek.

Hoe lang worden de gegevens bewaard?

De herleidbare persoonsgegevens (met naam en geboortedatum van kinderen) worden bewaard zolang dit noodzakelijk is voor het uitvoeren, analyseren en het beoordelen van de resultaten van het ScolioScreen-onderzoek. Zodra duidelijk is of het kind is geopereerd, wordt de naam en geboortedatum verwijderd. Naar verwachting is dit uiterlijk 6 tot 8 jaar na de screening of zo veel eerder als mogelijk is. De geanonimiseerde gegevens (zonder naam en geboortedatum van kinderen) worden na afronding van het onderzoek 10 jaar bewaard, conform de geldende bewaartermijn. Gegevens die worden geregistreerd in het kader van de zorgverlening aan het kind, worden conform de wettelijke bewaartermijn voor medische dossiers 20 jaar bewaard. Het gaat dan om de gegevens van kinderen in het GGD dossier waarbij tijdens een scoliose screening op school een verhoogd risico op scoliose wordt geconstateerd en die verwezen worden naar de orthopeed in het ziekenhuis. En om de gegevens van het kind die door de orthopeed in het medisch dossier worden geregistreerd over de vervolgbehandeling in het ziekenhuis.

Welke rechten hebben ouder(s) en kind?

Tijdens uitvoeren, het analyseren en het beoordelen van de resultaten van dit ScolioScreen-onderzoek hebben de ouder(s) en/of het kind de volgende rechten:

  • Het recht om persoonsgegevens in te zien of hier een afschrift van te ontvangen;
  • Het recht om feitelijke onjuistheden in de gegevens te laten corrigeren;
  • Het recht om gegevens te laten vernietigen;
  • Het recht om het verwerken van de gegevens tijdelijk stop te zetten;
  • Het recht om een klacht in te dienen bij de nationale toezichthouder, de Autoriteit Persoonsgegevens.

Deze rechten kunnen alleen worden uitgeoefend voor zover de gegevens terug te herleiden zijn naar individuele kinderen. In alle andere gevallen weten we immers niet van welk kind welke gegevens afkomstig zijn. Daarom gelden deze rechten bijvoorbeeld niet voor de anonieme gegevens, maar wel voor de gegevens in het GGD dossier en het medisch dossier in het ziekenhuis. En voor de gegevens in de onderzoeksdatabase van het MUMC+ van kinderen waarbij tijdens de screening op school een hoger risico op een verkromming van de rug geconstateerd wordt (vóórdat de naam en geboortedatum worden verwijderd).

Voor het uitoefenen van deze rechten, kun je als volgt contact opnemen:

  • Voor het GGD-dossier neem je contact op met de GGD van jouw regio;
  • Voor het medisch dossier in het ziekenhuis neem je contact op met het ziekenhuis waar jouw kind in behandeling is;
  • Voor de onderzoeksgegevens neem je contact op met het onderzoeksteam van ScolioScreen. Het e-mailadres is hieronder te vinden.

Vragen en klachten

Voor vragen over deze privacyverklaring of de verwerking van persoonsgegevens voor het ScolioScreen-onderzoek kunt u contact opnemen met:

Team ScolioScreen
scolioscreen.orthopedie@mumc.nl
Maastricht UMC+

Ook kan hierover contact worden opgenomen met de Functionaris Gegevensbescherming. Dit is iemand die binnen het MUMC+ toezicht houdt op de toepassing en naleving van de privacywetgeving. De Functionaris Gegevensbescherming is te bereiken via het e-mailadres: fg@mumc.nl.

Het is ook altijd mogelijk dat er vragen zijn over de wijze waarop het MUMC+ omgaat met privacy. Bij vragen of ontevredenheid over de wijze waarop wij met privacy omgaan, hopen wij dat u dit met het onderzoeksteam van het ScolioScreen-onderzoek bespreekt. Dit kan via bovenstaande contactgegevens. Zij kunnen dan samen naar mogelijke oplossingen zoeken.